Cosán nascleanúna

You are in the principal navigation of the site

An Liotuáin

Is í an Liotuáin an tír is faide ó dheas de na trí stát Bhaltacha – agus tá sí ar an tír is mó achar agus is mó daonra díobh. Talamh réidh den chuid is mó atá inti, agus tá sléibhte ísle sna hardtailte thiar agus thoir. Tá breis agus 30% den tír faoi fhoraoisí. 

Seo na hearnálacha is mó a bhí i ngeilleagar na Liotuáine in 2012 – an trádáil mhórdhíola agus mhiondíola, seirbhísí iompair, cóiríochta agus bia (32.9 %); an tionsclaíocht (25.1 %) agus an córas riaracháin phoiblí, seirbhísí cosanta, oideachais, sláinte agus oibre sóisialta (13.7 %).

Is iad an Rúis, an Laitvia agus an Ghearmáin na tíortha is mó a n-easpórtálann sí earraí chucu agus an Rúis, an Ghearmáin, agus an Pholainn is mó a n-iompórtálann sí earraí uathu.

Príomhchathair: Vilnias

Achar na tíre: 65 300 km2

Daonra: 3 003 641 (2012)

Daonra mar % de dhaonra iomlán an AE: 0.6 % (2012)

Olltáirgeacht intíre: € 32.940 billiún (2012)

Teangacha oifigiúla de chuid an AE: an Liotuáinis

Córas polaitíochta: poblacht pharlaiminteach

Ina Ballstát den AE ón: 1 Bealtaine 2004

Líon a Feisirí i bParlaimint na hEorpa: 11

Airgeadra: Litas (LTL)

An féidir dul isteach sa tír gan phas? Is féidir. Ball de Limistéar Schengen ón 21 Nollaig 2007

Uachtaránacht na Comhairle: Bhí Uachtaránacht Chomhairle an AE faoi chúram na Liotuáine an t-aon uair amháin riamh in 2013. 

Tuilleadh eolais

An Liotuáin san AE

Parlaimint na hEorpa

Tá 11 Fheisire ag an Liotuáin i bParlaimint na hEorpa. Seo roinnt eolais faoi na Feisirí sin.

Oifig Pharlaimint na hEorpa sa Liotuáin lietuvių kalba 

Comhairle an AE

Is é a dhéantar i gComhairle an AE go dtagann airí náisiúnta le chéile go rialta le dlíthe an AE a ghlacadh agus a mbeartais a chomhordú. Bíonn ionadaithe as rialtas na Liotuáine i láthair go rialta ag cruinnithe na Comhairle. Ní hiad na hionadaithe céanna a bhíonn i láthair ag gach cruinniú – tá sin ag brath ar an réimse beartais.

Uachtaránacht Chomhairle an AE

Ní uachtarán buan amháin (fearacht Uachtaráin an Choimisiúin agus na Parlaiminte) atá ar Chomhairle an AE. Ina ionad sin, is í an tír a bhfuil uachtaránacht na Comhairle faoina cúram a stiúrann an obair sin. Bíonn an ról sin ag gach Ballstát ar a sheal ar feadh 6 mhí.

Le linn na tréimhse 6 mhí sin, bíonn airí ó rialtas thír na huachtaránachta i bhfeighil ar chruinnithe na Comhairle sna réimsí beartais éagsúla, glacann siad páirt i leagan amach chláir na gcruinnithe sin agus éascaíonn siad an caidreamh le hinstitiúidí eile an AE.

Na tréimhsí a raibh an uachtaránacht faoi chúram na Liotuáine lena linn:

Iúil-Nollaig 2013

Tuilleadh eolais faoin uachtaránacht atá ar Chomhairle an AE faoi láthair Englishfrançaisitaliano.

An Coimisiún Eorpach

Is é Vytenis Andriukaitis English an té a cheap an Liotuáin ina Choimisinéir ar an gCoimisiún Eorpach. Sláinte agus Sábháilteacht Bia na cúraimí atá air.

Tá oifig áitiúil ag an gCoimisiún i ngach Ballstát. "Ionadaíochtaí an Choimisiúin" a thugtar ar na hoifigí sin.

Ionadaíocht an Choimisiúin sa Liotuáin lietuvių kalba

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

9 n-ionadaí English ag an Liotuáin ar an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta. Eagraíocht chomhairleach atá sa choiste sin – ina bhfuil fostóirí, oibrithe agus grúpaí leasa eile. Téann na hinstitiúidí i dteagmháil leis chun comhairle a fháil i dtaobh dlíthe atá beartaithe le go mbeidh tuiscint níos fearr acu ar an tionchar a bheadh ag na dlíthe sin ar dhálaí oibre agus sóisialta sna Ballstáit.

Coiste na Réigiún

9 n-ionadaí English ag an Liotuáin ar Choiste na Réigiún, sin tionól d'ionadaithe réigiúnacha agus áitiúla ar leibhéal an AE. Téann na hinstitiúidí i dteagmháil leis an gcoiste sin chun comhairle a fháil i dtaobh dlíthe atá beartaithe le gur féidir an dearcadh atá ag gach réigiún faoi leith san AE i dtaobh na ndlíthe sin a thuiscint agus a chur san áireamh.

Buanionadaíocht chuig an AE

Bíonn an Liotuáin i dteagmháil freisin le hinstitiúidí an AE tríd an mbuanionadaíocht atá aici sa Bhruiséil. Sin "ambasáid na Liotuáine chuig an AE" agus is é is príomhchúram di deimhin a dhéanamh de go bhfuil leasanna agus beartais na tíre á gcur chun cinn go héifeachtach san AE.

Buiséid agus Maoiniú

An méid airgid a thugann an Liotuáin don AE agus an méid a fhaigheann sí ar ais

Tá an méid airgid a íocann na Ballstáit isteach i mbuiséad an AE roinnte go cothrom eatarthu de réir na n-acmhainní atá ag gach tír ar leith. Íocann na tíortha sin a bhfuil geilleagair mhóra acu níos mó airgid isteach sa bhuiséad ná na tíortha sin a bhfuil geilleagair bheaga acu. Níl sé mar aidhm le buiséad an AE an rachmas a athdháileadh, ach cuirtear béim ar riachtanais mhuintir na hEorpa ina n‑iomláine.

Miondealú ar chaidreamh airgeadais na Liotuáine leis an AE in 2012:

  • Caiteachas iomlán an AE sa Liotuáin – € 1.833 billiún
  • Caiteachas iomlán an AE mar % d'olltáirgeacht intíre na Liotuáine – 5.84 %
  • Ranníocaíocht iomlán na Liotuáine isteach i mbuiséad an AE – € 293.5 milliún
  • Ranníocaíocht na Liotuáine isteach i mbuiséad an AE mar % d'olltáirgeacht intíre na tíre – 0.94 %

Tuilleadh figiúirí faoi bhuiséad, ioncam agus caiteachas an AE:

Tionscadail sa Liotuáin a fuair maoiniú ón AE

An t-airgead a d'íoc an Liotuáin isteach i mbuiséad an AE, úsáidtear é le cláir agus tionscadail a mhaoiniú i dtíortha uile an AE – m.sh. déanamh bóithre, maoiniú do thaighdeoirí agus cosaint an chomhshaoil.

Tuilleadh eolais faoin gcaoi a dtéann an maoiniú ón AE chun tairbhe don Liotuáin.

Eolas praiticiúil