Cosán nascleanúna

You are in the principal navigation of the site

An Iodáil

Ar an taobh ó thuaidh, tá teorainn ag an Iodáil leis an bhFrainc, an Eilvéis, an Ostair agus an tSlóivéin. Is é dobhardhroim na nAlp, den chuid is mó, is bunús nádúrtha do na teorainneacha sin. Is ionann deisceart na tíre agus leithinis iomlán na hIodáile, an dá oileán is mó sa Mheánmhuir – an tSicil agus an tSairdín – agus isteach is amach le 68 oileán beag eile. Tá dhá stát neamhspleácha taobh istigh den Iodáil: Cathair na Vatacáine sa Róimh agus Poblacht San Mairíne. 

Seo na hearnálacha is mó a bhí i ngeilleagar na hIodáile in 2012 – an trádáil mhórdhíola agus mhiondíola, seirbhísí iompair, cóiríochta agus bia (20.6 %); an tionsclaíocht (18.4 %) agus an córas riaracháin phoiblí, seirbhísí cosanta, oideachais, sláinte agus oibre sóisialta (16.9 %).

Is iad an Ghearmáin, an Fhrainc agus na Stáit Aontaithe na tíortha is mó a n-easpórtálann sí earraí chucu agus an Ghearmáin, an Fhrainc agus an tSín is mó a n-iompórtálann sí earraí uathu.

Príomhchathair: an Róimh

Achar na tíre: 301 336 km2

Daonra: 59 394 207 (2012)

Daonra mar % de dhaonra iomlán an AE: 11.8 % (2012)

Olltáirgeacht intíre: € 1.567 trilliún (2012)

Teangacha oifigiúla de chuid an AE: an Iodáilis

Córas polaitíochta: poblacht pharlaiminteach

Ina Ballstát den AE ón: 25 Márta 1957

Líon a Feisirí i bParlaimint na hEorpa: 73

Airgeadra: Ball den limistéar euro English ón 1 Eanáir 1999

An féidir dul isteach sa tír gan phas? Is féidir. Ball de Limistéar Schengen ón 27 Samhain 1990

Uachtaránacht na Comhairle:  Bhí Uachtaránacht Chomhairle an AE faoi chúram na hIodáile 12 uair idir 1959 agus 2014.

Tuilleadh eolais

An Iodáil san AE

Parlaimint na hEorpa

Tá 73 Feisire ag an Iodáil i bParlaimint na hEorpa. Seo roinnt eolais faoi na Feisirí sin.

Oifig Pharlaimint na hEorpa san Iodáil italiano 

Comhairle an AE

Is é a dhéantar i gComhairle an AE go dtagann airí náisiúnta le chéile go rialta le dlíthe an AE a ghlacadh agus a mbeartais a chomhordú. Bíonn ionadaithe as rialtas na hIodáile i láthair go rialta ag cruinnithe na Comhairle. Ní hiad na hionadaithe céanna a bhíonn i láthair ag gach cruinniú – tá sin ag brath ar an réimse beartais.

Uachtaránacht Chomhairle an AE

Ní uachtarán buan amháin (fearacht Uachtaráin an Choimisiúin agus na Parlaiminte) atá ar Chomhairle an AE. Ina ionad sin, is í an tír a bhfuil uachtaránacht na Comhairle faoina cúram a stiúrann an obair sin. Bíonn an ról sin ag gach Ballstát ar a sheal ar feadh 6 mhí.

Le linn na tréimhse 6 mhí sin, bíonn airí ó rialtas thír na huachtaránachta i bhfeighil ar chruinnithe na Comhairle sna réimsí beartais éagsúla, glacann siad páirt i leagan amach chláir na gcruinnithe sin agus éascaíonn siad an caidreamh le hinstitiúidí eile an AE.

Na tréimhsí a raibh an uachtaránacht faoi chúram na hIodáile lena linn:

Iúil-Nollaig 1959 | Iúil-Nollaig 1962 | Iúil-Nollaig 1965 | Iúil-Nollaig 1968 | Iúil-Nollaig 1971 | Iúil-Nollaig 1975 | Ean-Meith 1980 | Ean-Meith 1985 | Iúil-Nollaig 1990 | Ean-Meith 1996 | Iúil-Nollaig 2003 | Iúil-Nollaig 2014

Tuilleadh eolais faoin uachtaránacht atá ar Chomhairle an AE faoi láthair Englishfrançaisitaliano.

An Coimisiún Eorpach

Is í Federica Mogherini English an té a cheap an Iodáil ina Coimisinéir ar an gCoimisiún Eorpach. Ise Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála agus tá sí ina Leas-Uachtarán ar an gCoimisiún Eorpach.

Tá oifig áitiúil ag an gCoimisiún i ngach Ballstát. "Ionadaíochtaí an Choimisiúin" a thugtar ar na hoifigí sin.

Ionadaíocht an Choimisiúin san Iodáil italiano

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

24 ionadaí English ag an Iodáil ar an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta. Eagraíocht chomhairleach atá sa choiste sin – ina bhfuil fostóirí, oibrithe agus grúpaí leasa eile. Téann na hinstitiúidí i dteagmháil leis chun comhairle a fháil i dtaobh dlíthe atá beartaithe le go mbeidh tuiscint níos fearr acu ar an tionchar a bheadh ag na dlíthe sin ar dhálaí oibre agus sóisialta sna Ballstáit.

Coiste na Réigiún

24 ionadaí English ag an Iodáil ar Choiste na Réigiún, sin tionól d'ionadaithe réigiúnacha agus áitiúla ar leibhéal an AE. Téann na hinstitiúidí i dteagmháil leis an gcoiste sin chun comhairle a fháil i dtaobh dlíthe atá beartaithe le gur féidir an dearcadh atá ag gach réigiún faoi leith san AE i dtaobh na ndlíthe sin a thuiscint agus a chur san áireamh.

Buanionadaíocht chuig an AE

Bíonn an Iodáil i dteagmháil freisin le hinstitiúidí an AE tríd an mbuanionadaíocht atá aici sa Bhruiséil. Sin "ambasáid na hIodáile chuig an AE" agus is é is príomhchúram di deimhin a dhéanamh de go bhfuil leasanna agus beartais na tíre á gcur chun cinn go héifeachtach san AE.

Buiséid agus Maoiniú

An méid airgid a thugann an Iodáil don AE agus an méid a fhaigheann sí ar ais

Tá an méid airgid a íocann na Ballstáit isteach i mbuiséad an AE roinnte go cothrom eatarthu de réir na n-acmhainní atá ag gach tír ar leith. Íocann na tíortha sin a bhfuil geilleagair mhóra acu níos mó airgid isteach sa bhuiséad ná na tíortha sin a bhfuil geilleagair bheaga acu. Níl sé mar aidhm le buiséad an AE an rachmas a athdháileadh, ach cuirtear béim ar riachtanais mhuintir na hEorpa ina n‑iomláine.

Miondealú ar chaidreamh airgeadais na hIodáile leis an AE in 2012:

  • Caiteachas iomlán an AE san Iodáil – € 10.957 billiún
  • Caiteachas iomlán an AE mar % d'olltáirgeacht intíre na hIodáile – 0.70 %
  • Ranníocaíocht iomlán na hIodáile isteach i mbuiséad an AE – € 14.98 billiún
  • Ranníocaíocht na hIodáile isteach i mbuiséad an AE mar % d'olltáirgeacht intíre na tíre – 0.96 %

Tuilleadh figiúirí faoi bhuiséad, ioncam agus caiteachas an AE:

Tionscadail san Iodáil a fuair maoiniú ón AE

An t-airgead a d'íoc an Iodáil isteach i mbuiséad an AE, úsáidtear é le cláir agus tionscadail a mhaoiniú i dtíortha uile an AE – m.sh. déanamh bóithre, maoiniú do thaighdeoirí agus cosaint an chomhshaoil.

Tuilleadh eolais faoin gcaoi a dtéann an maoiniú ón AE chun tairbhe don Iodáil.

Eolas praiticiúil