Cosán nascleanúna

You are in the principal navigation of the site

An Danmhairg

Tá an Danmhairg ar an tír is lú, is faide ó dheas agus is ísle de na tíortha i gCríoch Lochlann. Tá an tír comhdhéanta de leithinis na hIútlainne agus de bhreis agus 400 oileán; tá daoine ina gcónaí ar 72 de na hoileáin sin. Tá teorainn ag an Danmhairg leis an nGearmáin sa deisceart agus tá droichead bóthair agus iarnróid mar nasc idir í agus an tSualainn san oirthear. Tá 7 314 km de chósta taoide sa tír.

Seo na hearnálacha is mó a bhí i ngeilleagar na Danmhairge in 2012 – an córas riaracháin phoiblí, seirbhísí cosanta, oideachais, sláinte agus oibre sóisialta (23.9 %); an trádáil mhórdhíola agus mhiondíola, seirbhísí iompair, cóiríochta agus bia (19.4 %) agus an tionsclaíocht (17.0 %).

Is iad an Ghearmáin, an tSualainn agus an Ríocht Aontaithe na tíortha is mó a n‑easpórtálann sí earraí chucu agus an Ghearmáin, an tSualainn agus an Ísiltír is mó a n‑iompórtálann sí earraí uathu.

Príomhchathair: Cóbanhávan

Achar na tíre: 42 915.7 km²

Daonra: 5 580 516 (2012)

Daonra mar % de dhaonra iomlán an AE: 1.1 % (2012)

Olltáirgeacht intíre: € 245.252 billiún (2012)

Teangacha oifigiúla de chuid an AE: an Danmhairgis

Córas polaitíochta: monarcacht bhunreachtúil pharlaiminteach

Ina Ballstát den AE ón: 1 Eanáir 1973

Líon a Feisirí i bParlaimint na hEorpa: 13

Airgeadra: Krone na Danmhairge (DKK)

An féidir dul isteach sa tír gan phas? Is féidir. Ball de Limistéar Schengen ón 19 Nollaig 2001

Uachtaránacht na Comhairle: Bhí Uachtaránacht Chomhairle an AE faoi chúram na Danmhairge 7 n-uaire idir 1973 agus 2012.

Tuilleadh eolais

An Danmhairg san AE 

Parlaimint na hEorpa

Tá 13 Fheisire ag an Danmhairg i bParlaimint na hEorpa. Seo roinnt eolais faoi na Feisirí sin.

Oifig Pharlaimint na hEorpa sa Danmhairg dansk

Comhairle an AE

Is é a dhéantar i gComhairle an AE go dtagann airí náisiúnta le chéile go rialta le dlíthe an AE a ghlacadh agus a mbeartais a chomhordú. Bíonn ionadaithe as rialtas na Danmhairge i láthair go rialta ag cruinnithe na Comhairle. Ní hiad na hionadaithe céanna a bhíonn i láthair ag gach cruinniú – tá sin ag brath ar an réimse beartais.

Uachtaránacht Chomhairle an AE

Ní uachtarán buan amháin (fearacht Uachtaráin an Choimisiúin agus na Parlaiminte) atá ar Chomhairle an AE. Ina ionad sin, is í an tír a bhfuil uachtaránacht na Comhairle faoina cúram a stiúrann an obair sin. Bíonn an ról sin ag gach Ballstát ar a sheal ar feadh 6 mhí.

Le linn na tréimhse 6 mhí sin, bíonn airí ó rialtas thír na huachtaránachta i bhfeighil ar chruinnithe na Comhairle sna réimsí beartais éagsúla, glacann siad páirt i leagan amach chláir na gcruinnithe sin agus éascaíonn siad an caidreamh le hinstitiúidí eile an AE.

Na tréimhsí a raibh an uachtaránacht faoi chúram na Danmhairge lena linn:

Iúil-Nollaig 1973 | Ean-Meith 1978 | Iúil-Nollaig 1982 | Iúil-Nollaig 1987 | Ean-Meith 1993 | Iúil-Nollaig 2002 | Ean-Meith 2012

Tuilleadh eolais faoin uachtaránacht atá ar Chomhairle an AE faoi láthair Englishfrançaisitaliano

An Coimisiún Eorpach

Is í Margrethe Vestager English an té a cheap an Danmhairg ina Coimisinéir ar an gCoimisiún Eorpach. Iomaíocht an cúram atá uirthi.

Tá oifig áitiúil ag an gCoimisiún i ngach Ballstát. "Ionadaíochtaí an Choimisiúin" a thugtar ar na hoifigí sin.

Ionadaíocht an Choimisiúin sa Danmhairg

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

9 n-ionadaí English ag an Danmhairg ar an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta. Eagraíocht chomhairleach atá sa choiste sin – ina bhfuil fostóirí, oibrithe agus grúpaí leasa eile. Téann na hinstitiúidí i dteagmháil leis chun comhairle a fháil i dtaobh dlíthe atá beartaithe le go mbeidh tuiscint níos fearr acu ar an tionchar a bheadh ag na dlíthe sin ar dhálaí oibre agus sóisialta sna Ballstáit.

Coiste na Réigiún

9 n-ionadaí English ag an Danmhairg ar Choiste na Réigiún, sin tionól d'ionadaithe réigiúnacha agus áitiúla ar leibhéal an AE. Téann na hinstitiúidí i dteagmháil leis an gcoiste sin chun comhairle a fháil i dtaobh dlíthe atá beartaithe le gur féidir an dearcadh atá ag gach réigiún faoi leith san AE i dtaobh na ndlíthe sin a thuiscint agus a chur san áireamh.

Buanionadaíocht chuig an AE

Bíonn an Danmhairg i dteagmháil freisin le hinstitiúidí an AE tríd an mbuanionadaíocht atá aici sa Bhruiséil. Sin "ambasáid na Danmhairge chuig an AE" agus is é is príomhchúram di deimhin a dhéanamh de go bhfuil leasanna agus beartais na tíre á gcur chun cinn go héifeachtach san AE.

Buiséid agus Maoiniú

An méid airgid a thugann an Danmhairg don AE agus an méid a fhaigheann sí ar ais

Tá an méid airgid a íocann na Ballstáit isteach i mbuiséad an AE roinnte go cothrom eatarthu de réir na n-acmhainní atá ag gach tír ar leith. Íocann na tíortha sin a bhfuil geilleagair mhóra acu níos mó airgid isteach sa bhuiséad ná na tíortha sin a bhfuil geilleagair bheaga acu. Níl sé mar aidhm le buiséad an AE an rachmas a athdháileadh, ach cuirtear béim ar riachtanais mhuintir na hEorpa ina n‑iomláine. 

Miondealú ar chaidreamh airgeadais na Danmhairge leis an AE in 2012: 

  • Caiteachas iomlán an AE sa Danmhairg: € 1.441 billiún
  • Caiteachas iomlán an AE mar % d'olltáirgeacht intíre na Danmhairge: 0.57 %
  • Ranníocaíocht iomlán na Danmhairge isteach i mbuiséad an AE: € 2.391 billiún
  • Ranníocaíocht na Danmhairge isteach i mbuiséad an AE mar % d'olltáirgeacht intíre na tíre: 0.95 % 

Tuilleadh figiúirí faoi bhuiséad, ioncam agus caiteachas an AE:

Tionscadail sa Danmhairg a fuair maoiniú ón AE

An t-airgead a d'íoc an Danmhairg isteach i mbuiséad an AE, úsáidtear é le cláir agus tionscadail a mhaoiniú i dtíortha uile an AE – m.sh. déanamh bóithre, maoiniú do thaighdeoirí agus cosaint an chomhshaoil.

Tuilleadh eolais faoin gcaoi a dtéann an maoiniú ón AE chun tairbhe don Danmhairg.

Eolas praiticiúil