Cosán nascleanúna

You are in the principal navigation of the site

An Chipir

Tá an Chipir suite sa taobh thoir thuaidh den Mheánmhuir, ó dheas ón Tuirc. Is í an t-oileán is mó in oirthear na Meánmhara í agus tá sí ar an tríú tír is lú san Aontas Eorpach. Nuair a fuair an Chipir ballraíocht san Aontas, tháinig sí isteach ann mar oileán atá deighilte de facto ach is cuid den Aontas an t-oileán iomlán. Is saoránaigh den Aontas Eorpach iad baill de Phobal Turcach na Cipire ar an mbonn gur saoránaigh de thír san Aontas – Poblacht na Cipire – iad, cé go bhfuil cónaí orthu ar chuid den oileán nach bhfuil faoi smacht an rialtais.

Seo na hearnálacha is mó a bhí i ngeilleagar na Cipire in 2012 – an trádáil mhórdhíola agus mhiondíola, seirbhísí iompair, cóiríochta agus bia (23.5 %); an córas riaracháin phoiblí, seirbhísí cosanta, oideachais, sláinte agus oibre sóisialta (21.8 %) agus gníomhaíochtaí eastáit réadaigh (11.5 %).

Is iad an Ghréig, an Ríocht Aontaithe agus na Stáit Aontaithe na tíortha is mó a n‑easpórtálann sí earraí chucu agus an Ghréig, Iosrael agus an Ríocht Aontaithe is mó a n‑iompórtálann sí earraí uathu.

Príomhchathair: an Niocóis

Achar na tíre: 9251.0 km²

Daonra: 862 011 (2012)

Daonra mar % de dhaonra iomlán an AE: 0.2 % (2012)

Olltáirgeacht intíre: € 17.72 billiún (2012)

Teangacha oifigiúla de chuid an AE: an Ghréigis

Córas polaitíochta: poblacht pharlaiminteach

Ina Ballstát den AE ón: 1 Bealtaine 2004

Líon a Feisirí i bParlaimint na hEorpa: 6

Airgeadra: Ball den limistéar euro English ón 1 Eanáir 2008

An féidir dul isteach sa tír gan phas? Ní féidir. Níl an Chipir ina ball de Limistéar Schengen.  

Uachtaránacht na Comhairle: Bhí Uachtaránacht Chomhairle an AE faoi chúram na Cipire an t-aon uair amháin riamh in 2012.

Tuilleadh eolais

An Chipir san AE

Parlaimint na hEorpa

Tá 6 Fheisire ag an gCipir i bParlaimint na hEorpa. Seo roinnt eolais faoi na Feisirí sin.

Oifig Pharlaimint na hEorpa sa Chipir ελληνικά

Comhairle an AE

Is é a dhéantar i gComhairle an AE go dtagann airí náisiúnta le chéile go rialta le dlíthe an AE a ghlacadh agus a mbeartais a chomhordú. Bíonn ionadaithe as rialtas na Cipire i láthair go rialta ag cruinnithe na Comhairle. Ní hiad na hionadaithe céanna a bhíonn i láthair ag gach cruinniú – tá sin ag brath ar an réimse beartais.

Uachtaránacht Chomhairle an AE

Ní uachtarán buan amháin (fearacht Uachtaráin an Choimisiúin agus na Parlaiminte) atá ar Chomhairle an AE. Ina ionad sin, is í an tír a bhfuil uachtaránacht na Comhairle faoina cúram a stiúrann an obair sin. Bíonn an ról sin ag gach Ballstát ar a sheal ar feadh 6 mhí.

Le linn na tréimhse 6 mhí sin, bíonn airí ó rialtas thír na huachtaránachta i bhfeighil ar chruinnithe na Comhairle sna réimsí beartais éagsúla, glacann siad páirt i leagan amach chláir na gcruinnithe sin agus éascaíonn siad an caidreamh le hinstitiúidí eile an AE.

Na tréimhsí a raibh an uachtaránacht faoi chúram na Cipire lena linn:

Iúil-Nollaig 2012

Tuilleadh eolais faoin uachtaránacht atá ar Chomhairle an AE faoi láthair Englishfrançaisitaliano

An Coimisiún Eorpach

Is é Christos Stylianides English an té a cheap an Chipir ina Choimisinéir ar an gCoimisiún Eorpach. Cabhair Dhaonnúil agus Bainistiú Géarchéimeanna na cúraimí atá air.

Tá oifig áitiúil ag an gCoimisiún i ngach Ballstát. "Ionadaíochtaí an Choimisiúin" a thugtar ar na hoifigí sin.
Ionadaíocht an Choimisiúin sa Chipir

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

6 ionadaí English ag an gCipir ar an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta. Eagraíocht chomhairleach atá sa choiste sin – ina bhfuil fostóirí, oibrithe agus grúpaí leasa eile. Téann na hinstitiúidí i dteagmháil leis chun comhairle a fháil i dtaobh dlíthe atá beartaithe le go mbeidh tuiscint níos fearr acu ar an tionchar a bheadh ag na dlíthe sin ar dhálaí oibre agus sóisialta sna Ballstáit.

Coiste na Réigiún

6 ionadaí English ag an gCipir ar Choiste na Réigiún, sin tionól d'ionadaithe réigiúnacha agus áitiúla ar leibhéal an AE. Téann na hinstitiúidí i dteagmháil leis an gcoiste sin chun comhairle a fháil i dtaobh dlíthe atá beartaithe le gur féidir an dearcadh atá ag gach réigiún faoi leith san AE i dtaobh na ndlíthe sin a thuiscint agus a chur san áireamh.

Buanionadaíocht chuig an AE

Bíonn an Chipir i dteagmháil freisin le hinstitiúidí an AE tríd an mbuanionadaíocht atá aici sa Bhruiséil. Sin "ambasáid na Cipire chuig an AE" agus is é is príomhchúram di deimhin a dhéanamh de go bhfuil leasanna agus beartais na tíre á gcur chun cinn go héifeachtach san AE.

Buiséid agus Maoiniú

An méid airgid a thugann an Chipir don AE agus an méid a fhaigheann sí ar ais

Tá an méid airgid a íocann na Ballstáit isteach i mbuiséad an AE roinnte go cothrom eatarthu de réir na n-acmhainní atá ag gach tír ar leith. Íocann na tíortha sin a bhfuil geilleagair mhóra acu níos mó airgid isteach sa bhuiséad ná na tíortha sin a bhfuil geilleagair bheaga acu. Níl sé mar aidhm le buiséad an AE an rachmas a athdháileadh, ach cuirtear béim ar riachtanais mhuintir na hEorpa ina n‑iomláine. 

Miondealú ar chaidreamh airgeadais na Cipire leis an AE in 2012: 

  • Caiteachas iomlán an AE sa Chipir:  € 155 milliún
  • Caiteachas iomlán an AE mar % d'olltáirgeacht intíre na Cipire: 0.90 %
  • Ranníocaíocht iomlán na Cipire isteach i mbuiséad an AE: € 165 milliún
  • Ranníocaíocht na Cipire isteach i mbuiséad an AE mar % d'olltáirgeacht intíre na tíre: 0.96 % 

Tuilleadh figiúirí faoi bhuiséad, ioncam agus caiteachas an AE:

Tionscadail sa Chipir a fuair maoiniú ón AE 

An t-airgead a d'íoc an Chipir isteach i mbuiséad an AE, úsáidtear é le cláir agus tionscadail a mhaoiniú i dtíortha uile an AE – m.sh. déanamh bóithre, maoiniú do thaighdeoirí agus cosaint an chomhshaoil.

Tuilleadh eolais faoin gcaoi a dtéann an maoiniú ón AE chun tairbhe don Chipir.

Eolas praiticiúil