EUROPA - Η ΕΕ με μια ματιά - Kοινοτική αργκό

csdadeetelenesfritlvlthumtnlplptskslfisv

EUROPA > Η ΕΕ με μια ματιά > Kοινοτική αργκό

Το προσωπικό των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι εργαζόμενοι στα μέσα μαζικής ενημέρωσης που καλύπτουν τα ζητήματα της ΕΕ χρησιμοποιούν συχνά λέξεις και εκφράσεις της «ευρωπαϊκής αργκό», που μόνο αυτοί αντιλαμβάνονται. Η «ευρωπαϊκή αργκό» μπορεί να είναι πρόξενος μεγάλης σύγχυσης για τους υπόλοιπους ανθρώπους· γι' αυτό συντάξαμε αυτό τον «οδηγό σε απλή γλώσσα», ελπίζοντας ότι θα σας φανεί χρήσιμος.

Σημειωτέον: ο παρόν οδηγός δεν περιλαμβάνει όρους καθαρά τεχνικής ή νομικής φύσης, ούτε λέξεις και εκφράσεις «ευρωπαϊκής αργκό» που χρησιμοποιούνται σε μία μόνο γλώσσα. Για εξηγήσεις σχετικά με τους τεχνικούς και νομικούς όρους, σας παραπέμπουμε στο «γλωσσάριο», που είναι μια ξεχωριστή ιστοθέση, πιο τεχνικής φύσης.

Αν αυτός ο οδηγός σάς φάνηκε χρήσιμος ή αν σας φαίνονται ακατάληπτες κάποιες άλλες λέξεις και εκφράσεις της «ευρωπαϊκής αργκό» που δεν περιλαμβάνονται σε αυτό τον οδηγό, σας παρακαλούμε να επικοινωνήσετε μαζί μας συμπληρώνοντας το ακόλουθο έντυπο.

Αιτούσα χώρα:: Πρόκειται για χώρα που έχει υποβάλει αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μετά την επίσημη αποδοχή της υποψηφιότητάς της, η χώρα αυτή γίνεται χώρα υποψήφια για προσχώρηση (βλέπε παρακάτω).
Ανεπίσημο έγγραφο:: Πρόκειται για ανεπίσημο κείμενο εσωτερικής χρήσης, ένα έγγραφο που δεν περνάει από επίσημη διαδικασία έγκρισης (ο όρος αυτός δεν χρησιμοποιείται αποκλειστικά στην ΕΕ).
Ανοικτή μέθοδος συντονισμού:: Σε πολλούς τομείς πολιτικής (π.χ. εκπαίδευση και κατάρτιση, συντάξεις και ιατρική περίθαλψη, μετανάστευση και άσυλο), οι κυβερνήσεις τη ΕΕ χαράσσουν κάθε μία τη δική της εθνική πολιτική, αντί να έχουν μια πανευρωπαϊκή πολιτική με νομοθετική βάση. Εντούτοις, οι κυβερνήσεις ενδιαφέρονται να ανταλλάσσουν πληροφορίες, να υιοθετούν βέλτιστες πρακτικές (βλέπε παρακάτω) και να ευθυγραμμίζουν τις εθνικές πολιτικές τους. Αυτός ο τρόπος αμοιβαίας συνεργασίας ονομάζεται «ανοικτή μέθοδος συντονισμού».
Αντιμονοπωλιακή πολιτική:: Σκοπός της ΕΕ είναι να εγγυάται τον θεμιτό και ελεύθερο ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά και να εξασφαλίζει τον ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων, απαγορεύοντας τις αθέμιτες συμφωνίες μεταξύ τους. Ως εκ τούτου, οι κανόνες της ΕΕ απαγορεύουν τις συμφωνίες που περιορίζουν τον ανταγωνισμό (π.χ. μυστικές συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων για να επιβάλλουν τεχνητά υψηλές τιμές) και τις καταχρηστικές συμπεριφορές επιχειρήσεων που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην αγορά. Αυτοί οι κανόνες είναι γνωστοί ως «αντιμονοπωλιακή νομοθεσία». Η Επιτροπή έχει σημαντικές εξουσίες ώστε να απαγορεύει τις δραστηριότητες που πλήττουν τον ανταγωνισμό, και να επιβάλλει πρόστιμα στις επιχειρήσεις που αποδεδειγμένα συμπεριφέρονται με τέτοιο τρόπο.
Απορροφητικότητα:: Σημαίνει την ικανότητα μιας χώρας, ή ενός οργανισμού, να λαμβάνει ενίσχυση και να τη χρησιμοποιεί αποτελεσματικά. Οι αναπτυσσόμενες χώρες δεν έχουν συνήθως αυτή την ικανότητα. Για παράδειγμα, μια χώρα μπορεί να λάβει ως βοήθεια χρηματικά ποσά που κανονικά θα επαρκούσαν για να εξασφαλίσει τη φοίτηση όλων των παιδιών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση· εξαιτίας όμως της έλλειψης δασκάλων, σχολείων ή ανεπαρκούς διοικητικού συστήματος, είναι αδύνατον να δαπανηθούν αυτά τα ποσά βραχυπρόθεσμα. Θα πρέπει πρώτα να εξασφαλιστεί η κατάρτιση δασκάλων, η κατασκευή σχολείων και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος και, κατά συνέπεια, να αυξηθεί η ικανότητα απορροφητικότητας της χώρας.
Αρμόδια αρχή:: Έτσι λέγεται συνήθως η κρατική υπηρεσία ή άλλος φορέας που είναι αρμόδιοι για την αντιμετώπιση ενός συγκεκριμένου ζητήματος. Κάθε «αρμόδια» αρχή έχει τη νομική εξουσία και την ευθύνη.
Αρμοδιότητες:: Όρος της κοινοτικής αργκό που σημαίνει «εξουσίες και ευθύνες». Χρησιμοποιείται συχνά σε πολιτικές συζητήσεις σχετικά με το ποιες εξουσίες και αρμοδιότητες θα πρέπει να ανατεθούν στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και ποιες θα πρέπει να παραμείνουν στο επίπεδο των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών.
Ατζέντα:: Η λέξη αυτή σημαίνει στην κυριολεξία «τι πρέπει να γίνει» και συνήθως αναφέρεται σε έναν κατάλογο θεμάτων που πρόκειται να συζητηθούν σε κάποια σύσκεψη· οι πολιτικοί, ωστόσο, τη χρησιμοποιούν επίσης για να δηλώσουν «ποιους στόχους επιθυμούμε να επιτύχουμε». Για παράδειγμα, η «Ατζέντα Κοινωνικής Πολιτικής» της ΕΕ απαριθμεί όσα επιθυμεί να επιτύχει η Ένωση τα επόμενα χρόνια, στο πλαίσιο της πολιτικής απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής.
Βέλτιστη πρακτική:: Ένας τρόπος βελτίωσης των πολιτικών στην ΕΕ είναι να ενημερώνονται οι κυβερνήσεις για όσα συμβαίνουν στους αντίστοιχους τομείς στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ ώστε να εντοπίζουν τις πρακτικές που οδηγούν στα καλύτερα αποτελέσματα και, στη συνέχεια, να υιοθετούν κάθε «βέλτιστη πρακτική», προσαρμόζοντάς την στις εθνικές και τοπικές τους συνθήκες.
ΓΔ:: Το προσωπικό των κυριότερων θεσμικών οργάνων της ΕΕ (Επιτροπή, Συμβούλιο και Κοινοβούλιο) είναι οργανωμένο σε ορισμένες διακριτές υπηρεσίες, γνωστές ως «Γενικές διευθύνσεις» (ΓΔ), καθεμία από τις οποίες είναι αρμόδια για συγκεκριμένους τομείς πολιτικής. Ο διοικητικός προϊστάμενος κάθε ΓΔ είναι γνωστός ως «Γενικός Διευθυντής» (όρος που επίσης συντομογραφείται ως «ΓΔ»).
Δημοκρατικό έλλειμμα:: Λέγεται συχνά ότι το σύστημα λήψης των αποφάσεων της ΕΕ είναι υπερβολικά απομακρυσμένο από τους απλούς πολίτες, οι οποίοι δεν μπορούν να κατανοήσουν την πολύπλοκη δομή και τα δύσκολα νομικά κείμενα της ΕΕ. Η ΕΕ προσπαθεί να καλύψει αυτό το «δημοκρατικό έλλειμμα», απλουστεύοντας τη νομοθεσία της, βελτιώνοντας την ενημέρωση του κοινού και ενισχύοντας τις δυνατότητες συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών (βλέπε παρακάτω) στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι. Οι πολίτες εκπροσωπούνται ήδη, μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων της ΕΕ. Για περισσότερες πληροφορίες, βλέπε γλωσσάριο.
Δημοσιονομική προοπτική:: Η λέξη «προοπτική» εδώ σημαίνει στην πραγματικότητα «σχέδιο». Η ΕΕ οφείλει να προγραμματίζει τα έργα της πολύ πριν από την υλοποίησή τους και να εξασφαλίζει ότι διαθέτει επαρκείς πόρους για να πληρώσει αυτά που επιθυμεί να πραγματοποιήσει. Κατά συνέπεια, τα κύρια θεσμικά της όργανα (Κοινοβούλιο, Συμβούλιο και Επιτροπή) πρέπει να συμφωνούν εκ των προτέρων για τις προτεραιότητες των επόμενων ετών και να εκπονούν ένα σχέδιο δαπανών, το οποίο ονομάζεται «δημοσιονομική προοπτική» και προσδιορίζει τα μέγιστα χρηματικά ποσά που μπορεί η ΕΕ να δαπανήσει, και για ποιο σκοπό.Δεδομένου ότι, ανά τον κόσμο, το κόστος των πάντων συνεχώς αυξάνεται, στόχος της δημοσιονομικής προοπτικής είναι να διατηρούνται υπό έλεγχο οι δαπάνες της ΕΕ.
Δημοσιονομικό έλλειμμα:: Πρόκειται για τεχνικό όρο που σημαίνει ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ των εσόδων και των δαπανών μιας κυβέρνησης.
Διακυβερνητικός:: Ο όρος αυτός στην κυριολεξία σημαίνει «μεταξύ κυβερνήσεων». Πρόκειται για την παραδοσιακή μέθοδο διεθνούς συνεργασίας, η οποία διαφέρει από την «κοινοτική μέθοδο» (βλέπε παρακάτω) που κατέχει δεσπόζουσα θέση στην ΕΕ. Εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα σχετικά με την ΕΕ - όπως τα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας - τα οποία αποφασίζονται απλώς μέσω διακυβερνητικής συμφωνίας (δηλαδή, συμφωνίας μεταξύ των κυβερνήσεων των χωρών της ΕΕ).
Διακυβερνητική Διάσκεψη (ΔKΔ):: Πρόκειται για διάσκεψη κατά την οποία οι κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ συνεδριάζουν για να τροποποιήσουν τις συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Διάλογος με την κοινωνία των πολιτών:: Η έκφραση αυτή δηλώνει ότι ζητείται η γνώμη της κοινωνίας των πολιτών (βλέπε παρακάτω) όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται στο στάδιο διαμόρφωσης των πολιτικών της και σύνταξης των νομοθετικών προτάσεων. Πρόκειται για έννοια ευρύτερη από την έννοια του «κοινωνικού διαλόγου» (βλέπε παρακάτω).
Διαφάνεια:: Ο όρος «διαφάνεια» χρησιμοποιείται συχνά για να χαρακτηρίσει τον ανοικτό χαρακτήρα της λειτουργίας των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, τα οποία έχουν αναλάβει τη δέσμευση να λειτουργούν με ακόμη πιο ανοικτό τρόπο. Λαμβάνουν μέτρα βελτίωσης της πρόσβασης του κοινού στην πληροφόρηση και προσπαθούν να συντάσσουν σαφέστερα και πιο κατανοητά έγγραφα. Στην ενέργεια αυτή συμπεριλαμβάνεται η βελτιωμένη σύνταξη των νομοσχεδίων, με τελικό στόχο μια ενιαία, απλουστευμένη και συντετμημένη μεταρρυθμιστική συνθήκη.
Διεθνικός:: Αυτός ο όρος χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων ή οργανισμών που εδρεύουν σε περισσότερες της μιας χώρες της ΕΕ. Ένας από τους στόχους της ΕΕ είναι να ενθαρρύνει αυτή τη διασυνοριακή ή «διεθνική» συνεργασία.
Διεύρυνση:: Η ΕΕ ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1950, από έξι μόνο κράτη μέλη. Σήμερα απαρτίζεται από 27. Η αύξηση του αριθμού των μελών της ΕΕ είναι γνωστή ως «διεύρυνση», γεγονός που έχει ήδη συμβεί πολλές φορές:

1950: Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες

1973: Δανία, Ιρλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο

1981: Ελλάδα

1986: Πορτογαλία, Ισπανία

1995: Αυστρία, Φινλανδία, Σουηδία

2004: Κύπρος, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Mάλτα, Πολωνία, Σλοβακία και Σλοβενία.

2007: Βουλγαρία και Ρουμανία.

ΕΖΕΣ:

Πρόκειται για τη συντομογραφία της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών – οργανισμό που ιδρύθηκε το 1960 για την προώθηση των ελεύθερων εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών της. Αρχικά, τα μέλη της ΕΖΕΣ ήταν επτά: Αυστρία, Δανία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Σουηδία, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ). Η Φινλανδία προσχώρησε το 1961, η Ισλανδία το 1970 και το Λιχτενστάιν το 1999. Το 1973, το ΗΒ και η Δανία αποχώρησαν από την ΕΖΕΣ για να προσχωρήσουν στην ΕΟΚ (βλέπε παρακάτω). Το 1986, τις ακολούθησε η Πορτογαλία και το 1995 η Αυστρία, η Φινλανδία και η Σουηδία. Τα σημερινά μέλη της ΕΖΕΣ είναι η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, η Νορβηγία και η Ελβετία.

Ειδική πλειοψηφία:

Για τα περισσότερα ζητήματα, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης λαμβάνει τις αποφάσεις του με ψηφοφορία. Κάθε χώρα διαθέτει έναν ορισμένο αριθμό ψήφων, που σε γενικές γραμμές είναι ανάλογος με το μέγεθος του πληθυσμού της. Ο αριθμός των ψήφων ανά χώρα έχει ως εξής:

Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο	29
Πολωνία και Ισπανία	27
Ρουμανία	14
Κάτω Χώρες	13
Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Ελλάδα, Ουγγαρία και Πορτογαλία	12
Αυστρία, Βουλγαρία και Σουηδία	10
Δανία, Φινλανδία, Ιρλανδία, Λιθουανία και Σλοβακία	7
Κύπρος, Εσθονία, Λετονία, Λουξεμβούργο και Σλοβενία	4
Μάλτα	3
Σύνολο	345

Ειδική πλειοψηφία επιτυγχάνεται:

εάν υπάρξει έγκριση από την πλειοψηφία των κρατών μελών (σε ορισμένες περιπτώσεις από την πλειοψηφία των δύο τρίτων)·
εάν ληφθούν τουλάχιστον 255 θετικές ψήφοι, αριθμός που αντιστοιχεί στο 73,9% του συνόλου.

Επιπλέον, κάθε κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει να επιβεβαιωθεί ότι οι θετικές ψήφοι αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 62% του συνολικού πληθυσμού της Ένωσης. Αν διαπιστωθεί ότι αυτό δεν ισχύει, η απόφαση δεν εγκρίνεται. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλέπε γλωσσάριο.

Εναρμόνιση:

Ο όρος αυτός μπορεί να σημαίνει ευθυγράμμιση των εθνικών νομοθεσιών μεταξύ τους, πολύ συχνά με σκοπό την κατάργηση των εθνικών φραγμών που παρεμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων, αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων. Με άλλα λόγια, η εναρμόνιση εξασφαλίζει ότι, για κάθε ζήτημα αρμοδιότητας ΕΕ, οι κανόνες που θεσπίζουν τα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ επιβάλλουν τις ίδιες υποχρεώσεις στους πολίτες όλων των κρατών και ταυτόχρονα επιβάλλουν ορισμένες ελάχιστες υποχρεώσεις σε κάθε χώρα. Εναρμόνιση μπορεί επίσης να σημαίνει συντονισμό των διαφόρων εθνικών τεχνικών κανόνων, έτσι ώστε το εμπόριο προϊόντων και υπηρεσιών να είναι ελεύθερο σε όλη την ΕΕ. Σε αντίθεση με μια διαδεδομένη προκατάληψη, αυτό δεν σημαίνει την άσκοπη επιβολή ομοιόμορφων κανόνων σε οτιδήποτε, από την καμπύλη των αγγουριών ως το χρώμα των καρότων. Συχνά σημαίνει απλώς ότι οι χώρες της ΕΕ αναγνωρίζουν αμοιβαία τους κανόνες τους σχετικά με την ασφάλεια.

Ενδιαφερόμενο μέρος:

Κάθε πρόσωπο ή οργανισμός που έχει κάποιο συμφέρον ή επηρεάζεται από τη νομοθεσία και τις πολιτικές αποφάσεις της ΕΕ είναι ένα «ενδιαφερόμενο μέρος» σε αυτή τη διαδικασία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φροντίζει απαραιτήτως να συλλέγει τη γνώμη του κατά το δυνατόν ευρύτερου φάσματος ενδιαφερόμενων μερών προτού εισηγηθεί νέες νομοθετικές προτάσεις ή νέες πολιτικές πρωτοβουλίες.

Ενισχυμένη συνεργασία:

Χάρη στη ρύθμιση αυτή, μια ομάδα χωρών της ΕΕ μπορούν να συνεργάζονται σε έναν συγκεκριμένο τομέα, έστω κι αν οι λοιπές χώρες της ΕΕ δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να συμμετάσχουν σ' αυτή την ομάδα στο παρόν στάδιο. Εντούτοις, οι χώρες που δεν συμμετέχουν στη συνεργασία αυτή πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν αργότερα εφόσον το επιθυμούν.

Ενσωμάτωση:

Με την ενσωμάτωση ενός ζητήματος εξασφαλίζουμε ότι αυτό λαμβάνεται πλήρως υπόψη σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ. Για παράδειγμα, κάθε απόφαση πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει πλέον να λαμβάνει υπόψη τις περιβαλλοντικές της επιπτώσεις. Με άλλα λόγια, η περιβαλλοντική μέριμνα έχει «ενσωματωθεί».

Εξάμηνο:

Το «Ευρωπαϊκό εξάμηνο» είναι ο τρόπος με τον οποίο συνεργάζονται οι χώρες της ΕΕ στα πλαίσια της οικονομικής πολιτικής. Ονομάζεται έτσι, επειδή πρόκειται για μια διαδικασία που διαρκεί περίπου έξι μήνες. Ξεκίνησε το 2011 και λαμβάνει χώρα κατά το πρώτο εξάμηνο κάθε έτους. Μετά από μια αρχική συζήτηση σχετικά με την πορεία της οικονομίας κάθε χώρα της ΕΕ παρουσιάζει τα σχέδιά της σχετικά με τον κρατικό προϋπολογισμό και τις πολιτικές που καταρτίζονται με στόχο τη δημιουργία οικονομικής ανάπτυξης. Κατόπιν τούτου, λαμβάνεται απόφαση σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές.

ΕΟΧ:

Η συντομογραφία αυτή αναφέρεται στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο – τον οποίο απαρτίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση και όλες οι χώρες ΕΖΕΣ (βλέπε παραπάνω) εκτός από την Ελβετία. Η συμφωνία ΕΟΧ, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1994, επιτρέπει στην Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία να επωφελούνται από τα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς της ΕΕ χωρίς να έχουν όλα τα προνόμια και τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η ιδιότητα του μέλους της ΕΕ.

Επικουρικότητα:

Η «αρχή της επικουρικότητας» σημαίνει ότι οι αποφάσεις της ΕΕ πρέπει να λαμβάνονται κατά το δυνατόν πλησιέστερα στους πολίτες. Με άλλα λόγια, η Ένωση αναλαμβάνει δράση μόνον εφόσον αυτή η δράση της κρίνεται αποτελεσματικότερη από την αντίστοιχη δράση σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο (εκτός αν πρόκειται για ζητήματα της αποκλειστικής αρμοδιότητάς της).

Επίσημες γλώσσες:

Από την 1η Ιανουαρίου 2007, οι επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι οι εξής 23: αγγλικά, βουλγαρικά, γαλλικά, γερμανικά, δανέζικα, ελληνικά, εσθονικά, ιρλανδικά, ισπανικά, ιταλικά, λετονικά, λιθουανικά, μαλτέζικα, ολλανδικά, ουγγρικά, πολωνικά, πορτογαλικά, ρουμανικά, σλοβακικά, σλοβενικά, σουηδικά, τσεχικά και φινλανδικά. Η νομοθεσία της ΕΕ δημοσιεύεται σε όλες τις επίσημες γλώσσες, και μπορείτε να χρησιμοποιείτε οποιαδήποτε από αυτές τις γλώσσες για να επικοινωνείτε με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Στην Ευρώπη ομιλούνται βεβαίως και πολλές άλλες γλώσσες, και οι Ευρωπαίοι διατηρούν με υπερηφάνεια αυτή την πολυμορφία των εθνικών και περιφερειακών γλωσσών τους, η οποία είναι μέρος της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφαρμόζει προγράμματα για την προώθηση της εκμάθησης των γλωσσών και της γλωσσικής πολυμορφίας.

Επιτροπολογία:

Ο όρος αυτός αναφέρεται σε μια διαδικασία που είναι γνωστή πιο σωστά ως «διαδικασία των επιτροπών». Περιγράφει τη διαδικασία σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή, κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ, οφείλει να ζητά τη γνώμη των ειδικών συμβουλευτικών επιτροπών οι οποίες αποτελούνται από εμπειρογνώμονες των κρατών μελών. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλέπε « γλωσσάριο».

ERASMUS:

Δεν πρόκειται στην πράξη για όρο της «κοινοτικής αργκό», αλλά για ένα εκπαιδευτικό κοινοτικό πρόγραμμα το οποίο έλαβε την ονομασία του από τον Έρασμο, τη μεγάλη αυτή προσωπικότητα της Αναγέννησης. Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 1987 και μέχρι σήμερα έχουν συμμετάσχει σ΄ αυτό πάνω από 1,5 εκατομμύριο φοιτητές, αξιοποιώντας την ευκαιρία που τους δίνει η ΕΕ να ζήσουν και να σπουδάσουν για πρώτη φορά σε μια ξένη χώρα.

Ευελισφάλεια (Flexicurity):

Ο όρος αυτός δηλώνει ένα μοντέλο κοινωνικής πρόνοιας που βασίζεται σε μια προορατική πολιτική για την αγορά εργασίας. Είναι μοντέλο που συνδυάζει την εύκολη πρόσληψη και απόλυση (ευελιξία για τους εργοδότες) με υψηλά οφέλη και δυνατότητες κατάρτισης για τους ανέργους (ασφάλεια για τους εργαζομένους). Ενίοτε θεωρείται ότι η Δανία εφαρμόζει το εν λόγω μοντέλο.

Ευρωβαρόμετρο:

Πρόκειται για υπηρεσία της Επιτροπής η οποία δημιουργήθηκε το 1973 με σκοπό να μετρά και να αναλύει τις τάσεις που επικρατούν στην κοινή γνώμη όλων των κρατών μελών αλλά και των υποψήφιων για προσχώρηση χωρών. Το να γνωρίζει τι σκέπτεται η κοινή γνώμη είναι σημαντικό για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επειδή τη βοηθά στη διατύπωση των νομοθετικών της προτάσεων, στη λήψη αποφάσεων και στην αξιολόγηση του έργου της. Το Ευρωβαρόμετρο χρησιμοποιεί τόσο τις δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης όσο και των ομάδων-στόχων. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο του Ευρωβαρόμετρου

Eυρωκράτης:

Ο όρος «Ευρωκράτες» (λογοπαίγνιο, κατά το «γραφειοκράτες») παραπέμπει στις χιλιάδες των Ευρωπαίων υπηκόων που εργάζονται στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα (Κοινοβούλιο, Συμβούλιο, Επιτροπή κ.λπ.).

Ευρωλάνδη (Euroland):

Πρόκειται για ανεπίσημη σκωπτική ονομασία της επισήμως αποκαλούμενης «ζώνης ευρώ», η οποία αναφέρεται συχνά και ως «ευρωζώνη». Η ζώνη αυτή αποτελείται από τα κράτη μέλη της ΕΕ που έχουν ως νόμισμά τους το ευρώ. Μέχρι σήμερα, οι χώρες αυτές είναι η Αυστρία, το Βέλγιο, η Κύπρος, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, η Μάλτα, οι Κάτω Χώρες, η Πορτογαλία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Ισπανία.

EUROPA:

Δεν πρόκειται στην πράξη για όρο της «κοινοτικής αργκό», αλλά για τη λέξη «Ευρώπη» στα λατινικά. Αυτή την ονομασία έχει σήμερα ο επίσημος δικτυακός τόπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος περιλαμβάνει πλήθος χρήσιμων πληροφοριών σχετικά με την ΕΕ, ενημερώνεται τακτικά και διατίθεται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ.

Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση:

Πρόκειται για την προσπάθεια προσέγγισης μεταξύ των χωρών και των λαών της Ευρώπης. Ειδικότερα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, σημαίνει ότι οι διάφορες χώρες συγκεντρώνουν τους πόρους τους και λαμβάνουν από κοινού πολλές αποφάσεις. Αυτή η συλλογική λήψη αποφάσεων πραγματοποιείται με τη συνεργασία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ μεταξύ τους (Κοινοβούλιο, Συμβούλιο, Επιτροπή κ.λπ.).

Ευρωπαϊκό έτος...:

Κάθε τόσο, η ΕΕ ή το Συμβούλιο της Ευρώπης επιδιώκουν να στρέψουν την προσοχή του κοινού σε κάποιο ιδιαίτερο ευρωπαϊκό ζήτημα, διοργανώνοντας ειδικές εκδηλώσεις σε συνάρτηση με το συγκεκριμένο ζήτημα. Το 2011 είναι το «Ευρωπαϊκό έτος εθελοντισμού».

Ευρώπη 2020:

Πρόκειται για τη νέα στρατηγική της ΕΕ για την απασχόληση και την ανάπτυξη μέχρι το 2020. Οι ηγέτες της ΕΕ αποφάσισαν το 2010 τη θέσπιση αυτού του σχεδίου ως γενικό πλαίσιο για διάφορες πρωτοβουλίες. Τα σχέδια περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων μεταρρυθμίσεις σχετικά με τη λειτουργία των αγορών και αύξηση των επενδύσεων για την εκπαίδευση και την έρευνα. Ένα γνωστό σύνθημα είναι ότι η στρατηγική «Ευρώπη 2020» θα διασφαλίσει την επίτευξη «έξυπνης» (αξιοποιώντας τη γνώση και τις νέες ιδέες, «βιώσιμης» (επικεντρωμένης στα οικολογικά θέματα) και «χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης» (με οφέλη για τους πιο αδύναμους πολίτες και τις λιγότερο προνομιούχες περιοχές).

Ευρώπη-οχυρό:

Αυτή η έκφραση χρησιμοποιείται συχνά για να χαρακτηριστεί η στάση που πρεσβεύει την προστασία της Ευρώπης από τις έξωθεν επιρροές, ιδίως πολιτιστικού χαρακτήρα. Η έκφραση, «Ευρώπη-οχυρό» εμφανίζεται συχνά σε συζητήσεις με θέμα το δικαίωμα ασύλου και τις κανονιστικές ρυθμίσεις που διέπουν τη μετανάστευση.

Eυρωσκεπτικιστής:

Αυτός ο όρος χρησιμοποιείται συχνά για κάποιον που αντιτίθεται στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ή που τηρεί στάση «σκεπτικισμού» όσον αφορά την ΕΕ και τους στόχους της.

Ευρωταρίφα:

Πρόκειται για τη νέα ανώτατη τιμή που μπορούν να χρεώνουν οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας για κλήσεις στο εξωτερικό, από ή προς κοινοτική χώρα.

Ζώνη ελεύθερων συναλλαγών:

Ο όρος αυτός δηλώνει μια ομάδα χωρών που έχουν καταργήσει, στο μεταξύ τους εμπόριο, φραγμούς όπως οι εισαγωγικοί δασμοί και οι ποσοστώσεις. Πολλές ζώνες ελεύθερων συναλλαγών έχουν ιδρυθεί ανά τον κόσμο: για παράδειγμα, η Mercosur στη Νότια Αμερική, η NAFTA στη Βόρεια Αμερική και η ΕΖΕΣ στην Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί επίσης ζώνη ελεύθερων συναλλαγών, αλλά είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό, επειδή βασίζεται σε μια διαδικασία οικονομικής και πολιτικής ενοποίησης, μέσω αποφάσεων που λαμβάνονται από κοινού σε πολλούς τομείς πολιτικής.

Ημέρα της Ευρώπης, 9 Μαΐου:

Στις 9 Μαΐου 1950, ο Ρομπέρ Σουμάν (υπουργός Eξωτερικών της Γαλλίας) εκφώνησε την περίφημη διακήρυξη στην οποία διατύπωνε την πρότασή του για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση (βλέπε παραπάνω) ως μέσο διασφάλισης της ειρήνης και δημιουργίας ευημερίας στη μεταπολεμική Ευρώπη. Με αυτές τις προτάσεις του, έθεσε τον θεμέλιο λίθο του οικοδομήματος που γνωρίζουμε σήμερα ως Ευρωπαϊκή Ένωση, και γι' αυτό η 9η Μαΐου εορτάζεται κάθε χρόνο ως γενέθλια επέτειος της ΕΕ.

Ιδρυτές:

Μετά το τέλος του B' παγκοσμίου πολέμου, προσωπικότητες όπως ο Ζαν Μονέ και ο Ρομπέρ Σουμάν ονειρεύονταν να ενώσουν τους λαούς της Ευρώπης για μια διηνεκή περίοδο ειρήνης και φιλίας. Την πεντηκονταετία που ακολούθησε, το όνειρό τους έγινε πραγματικότητα με την οικοδόμηση της ΕΕ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ονομάζονται «Ιδρυτές» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κοινή αγορά:

Όταν ιδρύθηκε η ΕΟΚ (βλέπε παρακάτω) το 1957, βασιζόταν σε μια «κοινή αγορά». Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι, τα αγαθά και οι υπηρεσίες θα έπρεπε να μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα μεταξύ των κρατών μελών σαν να επρόκειτο για μία ενιαία χώρα, χωρίς να διενεργούνται έλεγχοι στα σύνορα και χωρίς να καταβάλλονται δασμοί. Εντούτοις, χρειάστηκε αρκετός χρόνος για να επιτευχθεί αυτό: οι δασμοί μεταξύ των χωρών της ΕΟΚ καταργήθηκαν την 1η Ιουλίου 1968. Χρειάστηκε επίσης αρκετός χρόνος για να απομακρυνθούν και άλλοι φραγμοί που παρεμπόδιζαν τις συναλλαγές, και μόνο στο τέλος του 1992 ολοκληρώθηκε η «ενιαία αγορά» (όπως είναι πλέον γνωστή).

Κοινότητα/Κοινότητες:

Τη δεκαετία του 1950, έξι ευρωπαϊκές χώρες αποφάσισαν να συγκεντρώσουν τους οικονομικούς τους πόρους και να δημιουργήσουν ένα σύστημα από κοινού λήψης αποφάσεων για οικονομικά ζητήματα. Για το σκοπό αυτό, θεσπίστηκαν τρεις οργανισμοί:

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ)
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας («Ευρατόμ»)•
Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ).

Αυτές οι τρεις Κοινότητες – οι οποίες έγιναν γνωστές συλλογικά με την ονομασία «Ευρωπαϊκές Κοινότητες» – αποτέλεσαν τη βάση της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύντομα, η ΕΟΚ εξελίχθηκε στην κατά πολύ σημαντικότερη κοινότητα μεταξύ των τριών και αργότερα μετονομάστηκε σε «Ευρωπαϊκή Κοινότητα» (ΕΚ). Με τη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2009 ο όρος «κοινότητα» σταμάτησε να χρησιμοποιείται και αντικαταστάθηκε πλήρως από τον όρο «Ευρωπαϊκή Ένωση». Ωστόσο, ο όρος «κοινότητα» εξακολουθεί να χρησιμοποιείται να πληθώρα κειμένων έχοντας λίγο-πολύ το ίδιο νόημα με τον όρο «ΕΕ».

Κοινοτική μέθοδος:

Πρόκειται για τη συνηθισμένη μέθοδο λήψης αποφάσεων της ΕΕ, κατά την οποία η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο τα οποία τη συζητούν, προτείνουν τροπολογίες και στη συνέχεια την εγκρίνουν για να αποτελέσει μέρος της νομοθεσίας της ΕΕ. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, ζητούν συχνά τη γνώμη και άλλων οργάνων, όπως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών. Η μέθοδος αυτή έρχεται σε αντίθεση, μεταξύ άλλων, με την διακυβερνητική συνεργασία (βλ. παραπάνω).

Κοινοτικό κεκτημένο:

Πρόκειται για το σύνολο των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων που έχουν από κοινού τα κράτη της ΕΕ. Το «κεκτημένο» περιλαμβάνει όλες τις συνθήκες και τη νομοθεσία της ΕΕ, διακηρύξεις, δηλώσεις και αποφάσεις, διεθνείς συμφωνίες επί ζητημάτων ΕΕ και τις αποφάσεις του Δικαστηρίου. Περιλαμβάνει επίσης τα μέτρα που λαμβάνουν από κοινού οι κυβερνήσεις των κρατών της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων και στους τομείς της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφαλείας. Κατά συνέπεια, «αποδοχή του κεκτημένου» σημαίνει αποδοχή της ΕΕ όπως αυτή έχει. Οι υποψήφιες για προσχώρηση χώρες οφείλουν να αποδεχθούν αυτό το «κεκτημένο« ως προϋπόθεση της προσχώρησής τους στην ΕΕ, και να ενσωματώσουν τη νομοθεσία της ΕΕ στην εθνική τους νομοθεσία. Για περισσότερες πληροφορίες, βλέπε γλωσσάριο.

Κοινωνία των πολιτών:

Είναι γενικότερη ονομασία που δίνεται σε κάθε είδους οργανισμούς και συλλόγους που δεν αποτελούν μέρος μιας κυβέρνησης αλλά εκπροσωπούν επαγγέλματα, ομάδες συμφερόντων ή τμήματα της κοινωνίας. Περιλαμβάνει (για παράδειγμα) σωματεία, ενώσεις εργοδοτών, περιβαλλοντικές ομάδες πίεσης και ομάδες που εκπροσωπούν τις γυναίκες, τους γεωργούς, τα άτομα με ειδικές ανάγκες κ.λπ. Δεδομένου ότι οι οργανισμοί αυτοί έχουν μεγάλη εμπειρία σε συγκεκριμένους τομείς και συμμετέχουν στην υλοποίηση και την παρακολούθηση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ΕΕ ζητά τακτικά τη γνώμη τους και επιθυμεί να ενισχυθεί η συμμετοχή τους στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι.

Κοινωνικοί εταίροι:

Έτσι ονομάζονται στην κοινοτική αργκό οι δύο πλευρές των εργασιακών σχέσεων – δηλαδή οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι. Σε επίπεδο ΕΕ, εκπροσωπούνται από τρεις κύριους οργανισμούς:

την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ETUC), που εκπροσωπεί τους εργαζομένους·
την Ένωση Βιομηχανιών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (UNICE), που εκπροσωπεί τους εργοδότες του ιδιωτικού τομέα·
το Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημόσιων Επιχειρήσεων (CEEP), που εκπροσωπεί τους εργοδότες του δημόσιου τομέα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμβουλεύεται αυτούς τους οργανισμούς κατά την εκπόνηση νομοθετικών προτάσεων για μέτρα που αφορούν κοινωνικά ζητήματα, τις εργασιακές σχέσεις και την απασχόληση. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλέπε γλωσσάριο.

Κοινωνικός διάλογος:

Ο όρος αυτός σημαίνει συζητήσεις, διαπραγματεύσεις και κοινή δράση μεταξύ των Eυρωπαίων κοινωνικών εταίρων (βλέπε παραπάνω) καθώς επίσης και συζητήσεις μεταξύ αυτών των κοινωνικών εταίρων και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλέπε γλωσσάριο.

Κράτος μέλος:

Οι χώρες που ανήκουν σε διεθνή οργανισμό αποτελούν τα «κράτη μέλη» του. Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται επίσης συχνά για τις κυβερνήσεις αυτών των χωρών. Από την 1η Ιανουαρίου 2007, τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι τα εξής: Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ελλάδα, Εσθονία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία, Ισπανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Κύπρος, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Ουγγαρία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία, Σουηδία, Τσεχική Δημοκρατία και Φινλανδία, Μπορείτε να δείτε ποια χρονιά προσχώρησε καθεμία από τις χώρες αυτές στην ΕΕ στο λήμμα «Διεύρυνση» (παραπάνω).

Κριτήρια της Κοπεγχάγης:

Τον Ιούνιο 1993, οι ηγέτες της ΕΕ που συνεδρίαζαν στην Κοπεγχάγη θέσπισαν τρία κριτήρια τα οποία κάθε χώρα υποψήφια για προσχώρηση (βλέπε παρακάτω) πρέπει να πληροί για να είναι σε θέση να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρώτον, πρέπει να έχει σταθερούς θεσμούς που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το σεβασμό των μειονοτήτων. Δεύτερον, πρέπει να διαθέτει εύρυθμα λειτουργούσα οικονομία της αγοράς. Τρίτον, πρέπει να δεσμευτεί ότι θα υιοθετήσει όλο το κοινοτικό κεκτημένο (βλέπε παραπάνω) και θα υποστηρίζει τους διάφορους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, θα πρέπει να διαθέτει δημόσια διοίκηση ικανή να εφαρμόζει και να διαχειρίζεται τη νομοθεσία της ΕΕ στην πράξη. Η ΕΕ διατηρεί το δικαίωμα να αποφασίζει η ίδια πότε μια χώρα υποψήφια για προσχώρηση πληροί αυτά τα κριτήρια και πότε η ΕΕ είναι έτοιμη να δεχθεί το νέο μέλος.

Κριτήρια του Μάαστριχτ:

Πρόκειται για πέντε κριτήρια τα οποία καθορίζουν κατά πόσον μια χώρα της ΕΕ είναι έτοιμη για να υιοθετήσει το ευρώ. Τα κριτήρια αυτά είναι τα ακόλουθα:

Δημοσιονομικό έλλειμμα:: Ο δείκτης αυτός (βλέπε παραπάνω) πρέπει κατά γενικό κανόνα να βρίσκεται κάτω από το 3% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕγχΠ).
Επιτόκια:: Το μακροπρόθεσμο επιτόκιο δεν πρέπει να υπερβαίνει κατά περισσότερες από δύο ποσοστιαίες μονάδες το επιτόκιο στα τρία κράτη μέλη με τον χαμηλότερο πληθωρισμό κατά το προηγούμενο έτος.
Σταθερότητα τιμών:: Το ποσοστό πληθωρισμού δεν πρέπει να υπερβαίνει κατά περισσότερο από 1,5% το αντίστοιχο ποσοστό των τριών χωρών της ΕΕ με τον χαμηλότερο πληθωρισμό κατά τη διάρκεια του προηγουμένου έτους·
Σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας:: Η συναλλαγματική ισοτιμία του εθνικού νομίσματος θα πρέπει να έχει παραμείνει εντός συγκεκριμένων προκαθορισμένων περιθωρίων διακύμανσης επί διετία.
Χρέος:: Το εθνικό χρέος δεν πρέπει να υπερβαίνει το 60% του ΑΕΠ· ωστόσο, μια χώρα με υψηλότερο επίπεδο χρέους μπορεί να υιοθετήσει το ευρώ εφόσον το επίπεδο του χρέους της μειώνεται σταθερά.; Τα κριτήρια αυτά ορίζονται στη συνθήκη του Μάαστριχτ, εξ ου και η ονομασία τους.

ΚΓΠ:

Η Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) θεσπίστηκε για πρώτη φορά το 1960 για να εξασφαλίσει τον συνεχή εφοδιασμό της Ευρώπης με τρόφιμα σε ανεκτές τιμές. Η γεωργία εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους κυριότερους τομείς με τους οποίους ασχολείται η ΕΕ.

«Οι Βρυξέλλες αποφάσισαν...»:

Συχνά με την έκφραση «οι Βρυξέλλες» τα μέσα ενημέρωσης εννοούν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, από τα οποία τα περισσότερα εδρεύουν στην πόλη των Βρυξελλών. Η νομοθεσία της ΕΕ προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όμως τα θεσμικά όργανα που συζητούν, τροποποιούν και τελικά αποφασίζουν τη θέσπιση ή όχι των προτεινόμενων νομοσχεδίων είναι το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (που αποτελείται από τους αρμόδιους υπουργούς των εθνικών κυβερνήσεων) και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (τα μέλη του οποίου εκλέγονται από τους ευρωπαίους πολίτες).

Ομοφωνία:

Για να λάβει αποφάσεις σχετικά με ορισμένα ζητήματα, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να επιτύχει ομοφωνία, δηλαδή, όλες οι χώρες πρέπει να συμφωνούν. Οποιαδήποτε διαφωνία, ακόμα και από μία μόνο χώρα, σταματάει τη διαδικασία λήψης της απόφασης. Μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να δυσχεράνει σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία μιας Ένωσης με 27 κράτη μέλη, γι' αυτό ο κανόνας της ομοφωνίας εφαρμόζεται μόνο σε ιδιαιτέρως ευαίσθητους τομείς, όπως το άσυλο, η φορολογία, η κοινή εξωτερική πολιτική και η πολιτική ασφάλειας. Στους περισσότερους άλλους τομείς, οι αποφάσεις λαμβάνονται τώρα μέσω ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία (βλέπε παραπάνω). Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλέπε γλωσσάριο.

Πολιτική γειτονίας:

Η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας

(ΕΠΓ) αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της διεύρυνσης του 2004 προκειμένου να αποφευχθεί η δημιουργία νέων διαχωριστικών γραμμών μεταξύ της διευρυμένης ΕΕ και των γειτονικών χωρών και, αντίθετα, να ενισχυθεί η σταθερότητα, η ασφάλεια και η ευημερία όλων. Βασίζεται στις εξής κοινές αξίες: δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, κράτος δικαίου, χρηστή διακυβέρνηση, οικονομία της αγοράς και βιώσιμη ανάπτυξη. Το επίπεδο της προσδοκώμενης σχέσης σχετίζεται άμεσα με το βαθμό σεβασμού των αξιών αυτών. Βασικό εργαλείο της ΕΠΓ είναι τα διμερή σχέδια δράσης ΕΠΓ που συμφωνούνται μεταξύ της ΕΕ και καθεμίας χώρας-εταίρου. Τα σχέδια αυτά θέτουν προτεραιότητες για τις πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα.

Πολιτιστικές πρωτεύουσες:

Κάθε χρόνο, μια διαφορετική ευρωπαϊκή πόλη ορίζεται ως «ευρωπαϊκή πολιτιστική πρωτεύουσα», ώστε να προβληθούν τα πολιτιστικά επιτεύγματα και τα θέλγητρα αυτής της πόλης. Απώτερος στόχος είναι να συνειδητοποιήσουν περισσότερο οι ευρωπαίοι πολίτες την πλούσια, κοινή, πολιτιστική τους κληρονομιά. Κατάλογος πολιτιστικών πρωτευουσών

Πρωτοβουλία των πολιτών:

Με αυτόν τον τρόπο οι απλοί πολίτες έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πρόκειται για μια συγκεκριμένη διαδικασία κατά την οποία 1 εκατομμύριο πολίτες από τουλάχιστον 7 κράτη μέλη υπογράφουν πρόταση για νέα νομοθετική πράξη της Ένωσης. Στην περίπτωση αυτή, τα όργανα της ΕΕ υποχρεούνται να διεξάγουν διάλογο και αποφανθούν επί της πρότασης. Περισσότερες πληροφορίες.

Ρήτρα «ραντεβού»:

Ενίοτε, όταν οι ιθύνοντες της ΕΕ συζητούν ένα σημαντικό νομικό έγγραφο, δεν μπορούν να συμφωνήσουν για κάποιο συγκεκριμένο ζήτημα. Σε αυτή την περίπτωση, μπορούν να αποφασίσουν να επανέλθουν στο συγκεκριμένο ζήτημα μεταγενέστερα. Η απόφασή τους επισημοποιείται γραπτώς με την ενσωμάτωσή της ως ρήτρας στο νομικό κείμενο το οποίο συζητούν. Αυτό το είδος ρήτρας ονομάζεται ενίοτε «ρήτρα ραντεβού».

Σένγκεν / «χώρος Σένγκεν» (= περιοχή Σένγκεν, χώρες Σένγκεν):

Το 1985, πέντε χώρες της ΕΕ (Γαλλία, Γερμανία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Κάτω Χώρες) συμφώνησαν να καταργήσουν όλους τους ελέγχους των προσώπων που ταξίδευαν μεταξύ των χωρών αυτών. Έτσι δημιουργήθηκε μια γεωγραφική ενότητα χωρίς εσωτερικά σύνορα, γνωστή ως χώρος Σένγκεν. (Σένγκεν είναι το όνομα της πόλης του Λουξεμβούργου στην οποία υπεγράφη η σχετική συμφωνία.) Οι χώρες Σένγκεν θέσπισαν κοινή πολιτική για τις θεωρήσεις (βίζες) και συμφώνησαν να διενεργούν αποτελεσματικούς ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα αυτής της γεωγραφικής ενότητας. Έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα ενδέχεται, όμως, να διενεργούνται για περιορισμένη χρονική περίοδο, εφόσον επιβάλλεται για λόγους δημόσιας τάξης ή εθνικής ασφάλειας.

Σιγά σιγά, ο χώρος Σένγκεν επεκτάθηκε και τώρα περιλαμβάνει όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ και επιπλέον την Ισλανδία, τη Νορβηγία και την Ελβετία· η συμφωνία αυτή αποτελεί σήμερα αναπόσπαστο μέρος των συνθηκών της ΕΕ. Εντούτοις, η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχουν στις ρυθμίσεις που αφορούν τους ελέγχους στα σύνορα και τις θεωρήσεις (βίζες), ενώ η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Κύπρος δεν ανήκουν στο χώρο Σένγκεν. Περισσότερα για το θέμα αυτό.

Στρασβούργο:

Το Στρασβούργο είναι πόλη της Γαλλίας που βρίσκεται κοντά στα σύνορα με τη Γερμανία. Οι σύνοδοι της ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διεξάγονται στο Στρασβούργο επί μία εργάσιμη εβδομάδα κάθε μήνα. Το Στρασβούργο φιλοξενεί επίσης το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και το Συμβούλιο της Ευρώπης, τα οποία δεν είναι θεσμικά όργανα της ΕΕ. Ενίοτε τα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούν τη λέξη «Στρασβούργο» εννοώντας κάποιο από τα προαναφερόμενα όργανα.

Συνθήκη της Λισαβόνας:

Πρόκειται για την υφιστάμενη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως ισχύει σήμερα. Υπεγράφη στις 13 Δεκεμβρίου 2007 στη Λισαβόνα, καθώς η Πορτογαλία βρισκόταν στην προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ εκείνη τη χρονική περίοδο και τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009. Από τεχνικής άποψης, η Συνθήκη της Λισαβόνας περιλαμβάνει αρκετές συγκεκριμένες αλλαγές σε άρθρα σε σχέση με την προηγούμενη συνθήκη. Επομένως, όσοι επιθυμούν να διαβάσουν τη Συνθήκη της ΕΕ, θα πρέπει να διαβάσουν τις «ενοποιημένες συνθήκες», δηλαδή τα κείμενα που περιλαμβάνουν τις επί του παρόντος ισχύουσες διατάξεις - άσχετα με το ποιες αλλαγές έχουν πραγματοποιηθεί σε σχέση με τις προηγούμενες εκδοχές. Ο όρος «Συνθήκες» χρησιμοποιείται στον πληθυντικό αριθμό, επειδή η Συνθήκη της Λισαβόνας διαχώρισε τους κανόνες σε δύο μέρη. Έτσι, υπάρχει η «Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης» που θεσπίζει εν συντομία τις γενικές αρχές και η «Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης» που περιλαμβάνει περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη λειτουργία της.

Συγκριτική αξιολόγηση:

Ο όρος αυτός σημαίνει αξιολόγηση των επιδόσεων μιας χώρας, επιχείρησης, βιομηχανίας κ.λπ. σε σύγκριση με άλλες χώρες, επιχειρήσεις, βιομηχανίες κ.λπ. Οι επιδόσεις αυτές αξιολογούνται πάντα με βάση τα «κριτήρια αξιολόγησης».

Συμβούλιο:

Υπάρχουν τρία διαφορετικά ευρωπαϊκά όργανα που περιλαμβάνουν στην ονομασία τους τη λέξη «Συμβούλιο»:

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο: Πρόκειται για τη συνεδρίαση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων (δηλαδή των προέδρων και/ή πρωθυπουργών) όλων των χωρών της Ένωσης, και του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συνεδριάζει, κατ' αρχήν, τέσσερις φορές το χρόνο για να χαράξει τη γενική πολιτική της Ένωσης και να εξετάσει τη σημειωθείσα πρόοδο. Είναι το ανώτατο όργανο χάραξης πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γι' αυτό οι συνεδριάσεις του αποκαλούνται συχνά «σύνοδοι κορυφής».
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Γνωστό παλαιότερα ως Συμβούλιο Υπουργών, το θεσμικό αυτό όργανο αποτελείται από υπουργούς των κυβερνήσεων όλων των χωρών της Ένωσης και συνεδριάζει τακτικά για τη λήψη λεπτομερών αποφάσεων και για την έγκριση νόμων της ΕΕ.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης: Δεν πρόκειται για θεσμικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά για διακυβερνητικό οργανισμό με έδρα το Στρασβούργο, ο οποίος αποσκοπεί (μεταξύ άλλων) στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην προώθηση της πολιτιστικής πολυμορφίας της Ευρώπης και στην καταπολέμηση κοινωνικών προβλημάτων όπως η ξενοφοβία και η μισαλλοδοξία. Ιδρύθηκε το 1949 και ένα από τα πρώτα του επιτεύγματα ήταν η σύνταξη της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Για να δώσει μάλιστα στους πολίτες τη δυνατότητα να ασκούν τα δικαιώματά τους όπως προβλέπονται στο πλαίσιο της εν λόγω σύμβασης, ίδρυσε στη συνέχεια το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Aνθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Συνέλευση:

Ο όρος αυτός έχει διάφορες σημασίες, για παράδειγμα, πάντα σε πλαίσιο ΕΕ, ομάδα ατόμων που εκπροσωπούν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τις εθνικές κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια, τα οποία συνέρχονται για να εκπονήσουν ένα σημαντικό έγγραφο. Τέτοιες συνελεύσεις έχουν συσταθεί για τη σύνταξη του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των νέων συνθηκών της ΕΕ.

Σύνοδος κορυφής:

Οι συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (βλέπε παραπάνω) αναφέρονται ενίοτε ως ευρωπαϊκές σύνοδοι «κορυφής» (ή σύνοδοι κορυφής της ΕΕ), επειδή σ' αυτές μετέχουν οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων της ΕΕ. Ορισμένες χώρες εκπροσωπούνται από τον πρωθυπουργό τους, άλλες από τον πρόεδρό τους και άλλες από αμφότερους τους προαναφερομένους, ανάλογα με όσα ορίζει το Σύνταγμα κάθε χώρας.

Συνοχή:

Σημαίνει στην κυριολεξία ότι «αλληλοϋποστηριζόμαστε». Ο όρος της κοινοτικής αργκό «προώθηση της κοινωνικής συνοχής» σημαίνει ότι η ΕΕ προσπαθεί να εξασφαλίσει για τον καθένα μια θέση στην κοινωνία, π.χ. αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα της φτώχειας, της ανεργίας και των διακρίσεων. Στον προϋπολογισμό της ΕΕ περιλαμβάνονται πιστώσεις γνωστές ως «Ταμείο Συνοχής» οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση έργων που βοηθούν τα επιμέρους στοιχεία της ΕΕ να «στηρίζουν το ένα το άλλο». Για παράδειγμα, το Ταμείο αυτό χρηματοδοτεί νέες οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις που βοηθούν μειονεκτούσες περιφέρειες να συμμετέχουν πλήρως στην οικονομία της ΕΕ.

Τέσσερις ελευθερίες:

Ένα από τα μεγάλα επιτεύγματα της ΕΕ ήταν η δημιουργία μιας ζώνης χωρίς σύνορα εντός της οποίας μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα (1) τα άτομα, (2) τα αγαθά, (3) οι υπηρεσίες και (4) τα κεφάλαια. Αυτό το τετράπτυχο της ελεύθερης κυκλοφορίας ονομάζεται ενίοτε «οι τέσσερις ελευθερίες».

Τρίτη χώρα:

Αυτή η φράση σημαίνει απλώς ότι πρόκειται για χώρα μη μέλος της ΕΕ. Ο όρος γίνεται σαφέστερος όταν γίνεται λόγος για σχέσεις μεταξύ δύο κρατών μελών της ΕΕ και μιας άλλης χώρας εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή, μιας τρίτης χώρας.

Υπερεθνικός:

Σημαίνει κυριολεκτικά «σε επίπεδο υψηλότερο των εθνικών κυβερνήσεων» – και πρόκειται για έννοια διαφορετική από τον επιθετικό προσδιορισμό «διακυβερνητικός» (βλέπε παραπάνω) ο οποίος σημαίνει «μεταξύ κυβερνήσεων». Πολλές αποφάσεις της ΕΕ λαμβάνονται σε «υπερεθνικό» επίπεδο, με την έννοια ότι εμπλέκονται σε αυτές τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, στα οποία οι χώρες της ΕΕ έχουν εκχωρήσει ορισμένες από τις εξουσίες τους όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων. Δεν πρέπει να συγχέεται με τον όρο «διεθνικός» (βλέπε παραπάνω).

Υποψήφια χώρα:

Πρόκειται για χώρα που έχει υποβάλει αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η οποία έχει γίνει επίσημα αποδεκτή ως υποψήφια χώρα. Προς το παρόν υπάρχουν πέντε υποψήφιες χώρες: η Κροατία, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η Ισλανδία, το Μαυροβούνιο και η Τουρκία. Για να προσχωρήσει στην ΕΕ, μια υποψήφια χώρα πρέπει να πληροί τα «κριτήρια της Κοπεγχάγης» (βλέπε παραπάνω).

Φεντεραλισμός (Ομοσπονδιακό σύστημα):

Σε γενικές γραμμές, πρόκειται για κάθε σύστημα διακυβέρνησης στο πλαίσιο του οποίου περισσότερα από ένα κράτη σχηματίζουν μια ενότητα, παραμένοντας ωστόσο ανεξάρτητα όσον αφορά τις εσωτερικές τους υποθέσεις. Οι υποστηρικτές αυτού του συστήματος αποκαλούνται συχνά «φεντεραλιστές». Διάφορες χώρες του κόσμου – π.χ. η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Γερμανία, η Ελβετία και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής – εφαρμόζουν ομοσπονδιακά συστήματα διακυβέρνησης, σύμφωνα με τα οποία ορισμένοι τομείς (όπως η εξωτερική πολιτική) αποφασίζονται σε ομοσπονδιακό επίπεδο, ενώ άλλοι τομείς αποφασίζονται από κάθε κράτος ξεχωριστά. Ωστόσο, τα συστήματα αυτά μπορούν να διαφέρουν πολύ μεταξύ τους, από χώρα σε χώρα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν βασίζεται σε κανένα από αυτά τα συστήματα: δεν αποτελεί ομοσπονδία, αλλά μια μοναδική μορφή ένωσης, στην οποία τα κράτη μέλη παραμένουν ανεξάρτητα και κυρίαρχα έθνη αλλά ταυτόχρονα συνενώνουν την κυριαρχία τους σε πολλούς τομείς κοινού συμφέροντος. Με τον τρόπο αυτό, αποκτούν μια συλλογική ισχύ και επιρροή στη διεθνή σκηνή, που κανένα από αυτά δεν θα μπορούσε να έχει από μόνο του. Ένα μέρος της συζήτησης σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης είναι το ερώτημα κατά πόσον η ΕΕ θα πρέπει ή όχι να γίνει περισσότερο «ομοσπονδιακή».