I. De verwezenlijking van de doelstelling van 1993

(a)  De grenzen van de interne markt

Door het Verdrag van 1957 tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap konden de douanebarrières binnen de Gemeenschap worden afgeschaft en kon een gemeenschappelijk douanerecht worden ingevoerd voor de goederen uit landen die niet tot de EEG behoorden. Deze doelstelling werd op 1 juli 1968 gehaald.

Douanerechten zijn echter maar één aspect van de protectionistische belemmeringen van het grensoverschrijdende handelsverkeer. In de jaren 1970 stonden andere obstakels de voltooïng van de interne markt in de weg.Het vrije verkeer van personen, goederen en kapitaal werd beperkt door technische normen, gezondheids- en veiligheidsnormen, nationale regelgeving over het recht om bepaalde beroepen uit te oefenen en deviezencontroles.

(b)  De doelstelling van 1993

In juni 1985 publiceerde de Commissie onder leiding van haar toenmalige voorzitter Jacques Delors een witboek met het oog op de afschaffing van alle fysieke, technische en fiscale belemmeringen van het vrij verkeer binnen de Gemeenschap in een periode van zeven jaar. Hiermee werd gemikt op een grote industriële en commerciële expansie binnen een groot eengemaakt economisch gebied dat vergelijkbaar zou zijn met de Amerikaanse markt.

De tekst die de interne markt mogelijk maakte was de Europese akte die in juli 1987 van kracht werd.Dit instrument regelde:

• de uitbreiding van de bevoegdheden van de Gemeenschap voor sommige beleidsterreinen (sociaal beleid, onderzoek, milieu);
• de geleidelijke verwezenlijking van de interne markt in een periode tot eind 1992, door middel van een uitgebreid wetgevingsprogramma dat de aanneming van honderden richtlijnen en verordening omvatte;
• een veelvuldiger gebruik van de stemming bij meerderheid in de Raad van Ministers.

II. De interne markt vandaag

(a)  Fysieke belemmeringen

Alle grenscontroles voor goederen en douanecontroles voor personen binnen de Europese Unie zijn afgeschaft.De politie mag indien nodig nog steekproefsgewijze controles houden (in het kader van midaad- en drugsbestrijding).

Het Schengenverdrag werd in 1985 door een eerste groep van EU-landen getekend en werd later tot andere landen uitgebreid (Ierland, het Verenigd Koninkrijk, Bulgarije en Roemenië nemen niet deel). Het regelt de politiesamenwerking en een gemeenschappelijk asiel- en immigratiebeleid, waardoor de controles op personen aan de binnengrenzen van de Unie volledig konden worden afgeschaft (zie hoofdstuk 10: Vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid").

(b)  Technische belemmeringen

De landen van de EU passen voor de meeste producten het beginsel van de wederzijdse erkenning van nationale voorschriften toe. Producten die in een lidstaat rechtmatig worden vervaardigd en in de handel gebracht, moeten in alle andere op de markt worden toegelaten.

De dienstensector kon worden geliberaliseerd dankzij de wederzijdse erkenning of de coordinatie van de nationale regelingen voor de toegang tot of de uitoefening van bepaalde beroepen (juridische en medische beroepen, toerisme, bank- en verzekeringssector, enz.). Van een echt vrij verkeer van personen is echter nog lang geen sprake. Er blijven nog altijd belemmeringen over die personen verhinderen naar een ander land van de EU te verhuizen of daar bepaalde soorten beroepen uit te oefenen.

Er zijn maatregelen genomen om de mobiliteit van werkenden te bevorderen en met name om ervoor te zorgen dat vakdiploma’s en beroepskwalificaties (voor loodgieters, timmerlui, enz.) uit een EU-land in de andere worden erkend.

Dankzij de opening van de nationale dienstenmarkten zijn de prijzen van nationale telefoongesprekken nog maar een fractie van wat ze tien jaar geleden waren. Met behulp van nieuwe technologie wordt steeds meer over het internet getelefoneerd.Door de concurrentiedruk zijn de goedkope vliegtuigtickets in Europa nog veel voordeliger geworden.

(c)  Fiscale belemmeringen

De fiscale belemmeringen zijn verminderd door de gedeeltelijke gelijkschakeling van de nationale BTW-tarieven. Over belastingen op beleggingsopbrengsten werd een overeengekomst gesloten tussen de lidstaten en sommige ander landen (waaronder Zwitserland), die in juli 2005 van kracht werd.

(d)  Overheidsopdrachten

Overheidsopdrachten staan nu open voor gegadigden uit de hele Europese Unie, ongeacht of zij van nationale, regionale of lokale overheden komen. Dit werd mogelijk dankzij richtijnen over diensten, leveringen en werken in een heleboel sectoren, waaronder water, energie en telecommunicatie.

III. Werk in uitvoering

(a)  Financiële diensten

Het actieplan van de Europese Unie om tegen 2005 een geïntegreerde markt voor financiële diensten tot stand te brengen, is voltooid. Daardoor wordt lenen goedkoper voor bedrijven en consumenten, en krijgen spaarders toegang tot een ruimer aanbod van investeringsproducten - spaarplannen en pensioensparen - bij de aanbieder van hun keuze op de Europese markt. De bankkosten voor internationale betalingen zijn verlaagd.

(b)  Administratieve en technische belemmeringen van het vrij verkeer

De landen van de EU zijn nog steeds wat terughoudend om elkaars standaarden en normen of de gelijkwaardigheid van beroepskwalificaties te erkennen.De integratie en de doeltreffendheid van de markt wordt ook geremd door de gefragmenteerde nationale belastingstelsels.

(c)  Piraterij en namaak

De producten uit de EU moeten worden beschermd tegen piraterij en namaak. Volgens een raming van de Europese Commissie kosten deze misdaden de Unie jaarlijks duizenden banen. Daarom werken de Commissie en de nationale regeringen aan een betere bescherming van copyright en octrooien.

IV. Het beleid dat ten grondslag ligt aan de interne markt

(a)  Vervoer

De door de EU ontplooide activiteiten waren vooral gericht op de vrijheid om diensten te verstrekken inzake vervoer over land en met name de vrije toegang tot de internationale vervoersmarkt en het toelaten van buitenlandse vervoerbedrijven tot de nationale vervoersmarkt van lidstaten. Er zijn besluiten genomen om de concurrentievoorwaarden binnen de sector van het wegvervoer te harmoniseren, in het bijzonder wat betreft de kwalificaties van de werknemers en de toegang tot de markt, de vrijheid een bedrijf op te richten en diensten te verlenen, de rijtijden en de verkeersveiligheid.

Het gemeenschappelijk luchtvervoerbeleid moest een antwoord bieden op de gevolgen van de wereldwijde concurrentie. Het Europese luchtruim wordt geleidelijk aan geliberaliseerd, waardoor er meer mogelijkheden zijn voor de verdeling van capaciteit tussen grote luchtvaarmaatschappijen, wederzijdse markttoegang en de vrije vaststelling van tarieven. Dit gaat hand in hand met vrijwaringsclausules om rekening te houden met de openbaredienstverplichtingen van de luchtvaartmaatschappijen en de regels van de ruimtelijke ordening.

Grotere concurrentie heeft de prijs van vliegtuigtickets doen dalen en reizen
makkelijker gemaakt.

De scheepvaart, door Europese ondernemingen of door schepen die niet onder de vlag van een land uit de Europese Unie varen, valt onder de Europese mededingingsregels. Deze regels dienen om oneerlijke tariefpraktijken te bestrijden (goedkope vlaggen) en de ernstige moeilijkheden van de Europese scheepsbouwindustrie te verhelpen.

(b)  Mededinging

Het strakke concurrentiebeleid van de Europese Unie gaat terug tot het Verdrag van Rome.Het is een essentieel uitvloeisel van de de vrije handel binnen de Europese interne markt. Dit beleid wordt uitgevoerd door de Europese Commissie die, samen met het Hof van Justitie, bevoegd is voor de naleving ervan te zorgen.

Het mededingingsbeleid moet vermijden dat afspraken tussen bedrijven, overheidssteun of onrechtvaardige monopolies de vrije concurrentie op de interne markt verstoren.

Alle afspraken die onder de regels van het Verdrag vallen, moeten door de betrokken ondernemingen of instanties bij de Europese Commissie worden aangemeld. De Commissie kan rechtstreeks boetes opleggen aan ondernemingen die de concurrentieregels overtreden of de verplichting tot aanmelding niet nakomen.

Als onwettige overheidssteun wordt toegekend of als dergelijke steun niet wordt aangemeld, kan de Commissie van de begunstigde eisen dat deze de steun terugbetaalt. Fusies of overnames die ertoe kunnen leiden dat een onderneming in een bepaalde sector een dominante positie verwerft, moeten bij de Commissie worden aangemeld.

(c)  Consumentenbeleid

Het consumentenbeleid van de EU zorgt ervoor dat de burgers in alle landen van de Unie erop kunnen vertrouwen dat de producten die zij kopen even veilig zijn als thuis.Alle verbruikers worden even goed beschermd. De producten die u koopt en het voedsel dat u eet worden getest en gecontroleerd om ervoor te zorgen dat zij zo veilig mogelijk zijn. De Europese Unie neemt maatregelen om te vermijden dat u het slachtoffer wordt van malafide handelaren of misleidende advertenties. Uw rechten worden beschermd en u hebt in de hele Europese Unie toegang tot verhaalsmogelijkheden, ongeacht of u de goederen in een winkel, per postorder, via de telefoon of op internet hebt gekocht.